Sign our Guestbook


Ness Historical Society

 
Duilleag Bheachdan
 

 

Do Bheachdan Fhein
 
To reduce unsolicited ‘junk’ entries, we scrutinise Guestbook comments to ensure they are genuine before publication on the website.  We apologise for any inconvenience caused.
 

’S e ath-sgrìobhadh de agallamh a bh’air a chlàradh air teip-claistinn th’anns na leanas agus tha sin follaiseach san dòigh còmhraiteach agus no-fhoirmeil sa bheil e air a sgrìobhadh. 
(The following is a transcript of a tape-recorded interview, which is reflected in the informal and conversational nature of the item.)
 
Angus MacRitchie - Adabrock: Fishing at Ness - Recorded 20.7.49
 
"Thòisichear ag iarraidh crewaichean a thigeadh a Sgiogarstaidh. 'S e triùir a bh'anns an eathar - fear a Cnoc Cheogaidh 's fear as na Còig Peighinnean 's e fhèin ann a Sgiogarstaidh. Bha seo mu 1821. Fhuairear an uairsin crew ceathrar dhaoine eile 's an dithis aca fhèin.
Cha robh an eathar mòr. Bha iad uaireanan a' tighinn a thaomadh an eathar tri uairean leis an dorgh eadar ard Sgiogarstaidh 's am Braga leis cho tiugh 's a bha langannan. Chaidh an crew sin as a rathad ann an 1836 agus dh'iarradh crew eile ann 's fhuaireadh sin. 'S e Iain Chuishader a chanadh iad ris a sgiobair agus an duine bh'aig Cairstiona Mhòr - Mac Mac Aonghais - agus Tormod mac Dhòmhnaill 'ic Thormoid agus Aonghais Breabadair 's Iain Donn agus Aonghais Macleoid a bh'anns an Ard - Ard Sgeginis. Chaidh iad fhein as a rathad.
 
Bha an sgoth seo - meud ochd troigh deug air a druim - ag obair a-mach bho tràigh Ghabhsainn. 
Le Tormod Guinne, bha sgoth air a clàradh air an siathamh den Chèitean 1920
 An dèidh làimh le Aonghas MacAoidh air Siathamh latha fichead den t-Sultain 1936

'Brothers Delight'  ~  Àireamh clàraidh: SY148
 

" 'S e clann a'cheud fheadhainn an uairsin a chaidh as a rathad a thog an àite a rithist as an iasgach. An uairsin cha robh anns an liòn mhòr ach dusan sreang 's bha's a 'cur an diugh 's a'togail a-maireach. Gròt air a langa - bha i cho tiugh 's cho pailt ann. Thàinig an cladach air adhart mu dheireadh 's gu robh seachd eathraichean ann. Nuair a dh'fhàs am baile mòr 's a' sgìre 's a rinneadh am baile-se shìos, bha na bh'anns a' bhaile-se cuideachadh nan crewichean a bha muigh. Bha 'm baile gann de dhaoine 's cha robh difir co as a bhiodh tu - ged nach biodh tu as a' bhaile idir nan deidheadh tu a dh'iasgach. Bha fear a Dail bho Dheas ag iasgach ann a Sgiogarstaidh seachd bliadhna - Cha robh rathad idir ann ach rathad dubh. Iain MacAonghais Chailein 's chaidh e fhèin as a rathad ann an 1885 'na sheann duine an àite mhic.

"Thòisich iad an uairsin air a lìon mhòr - 'S e da shreang a bh'aca 'n uairsin air an lìon mhòr an uair a dh'fheuch iad an toiseach e. 'S a fear a thug a Steornabhagh na sreangan air a mhuin, choinnich bodach e ann an sin agus dh'fhaighnich e de an gnothaich a bh'aige, 's carson a bha e, agus thuirt e gur ann airson iasgach na langan. "'S iomadh banntrach 's dìlleachdan a dh'fhàgas tu ann an Nis leis," ars esan. Ach cha do choisinn sin dhaibh sguir dheth. Mar a bha iad a'cleachdadh ris a lìon a bha seo, thoisich iad a' cur sreang agus sreang ris gun tàinig iad mu dheireadh gu da shreang dheug anns a lìon mhòr nuair a rinneadh am bàthadh mòr ann a 1862.

An Jubilee, sgoth Niseach a chaidh a chuir air bhog a’ chiad turas air Latha Iubailidh an 1935. Tha an seo a’ sealltainn an eathar a tighinn a-steach gu caladh Steòrnabhaigh as t-samhradh 2005 as-dèidh obair leasachaidh mhòr.

Airson tuilleadh fiosrachadh air eachdraidh an t-soithich, thigibh gu Jubilee sna duilleagan Bheurla air an làrach-lìn seo.

"Re linn Dhomhnuill Ghabhsuinn, cha robh siùil aca ach siùil a bhiodh iad fhèin a' dèanamh le seann phlaidichean no pocannan agus 's ann a' ruith roimhn' ghaoith a bhiodh iad an còmhnaidh. Thàinig a latha seo a-mach cho fiadhaich 's gun ann a Ghabhsunn a chaidh na h-eathraichean a bha siar air a' Phort - 's ann a dh'èigh a fear seo a bh'ann an eathair Fhearghais, "Tha mi faicinn duine air a'mhuir." Rinn iad air. Bha mac Iain 'na sheasamh anns an eathar, cha robh sgeul air a' chòrr ach bha e ag ràdh gu robh Dòmhnall Mac Thormoid còmhla ris mionaid roimhe sud. Rinn iad a Ghabhsunn 's chaidh na boireannaich suas a Ghabhsunn 's chan fhaigheadh gin a steach dhan eathar 's an robh Mac Iain ach a bhean. Dh'aithnich càch gu robh an creach dèant' 's thill iad.

‘S e feadhainn dha sgioba a’ Mhayflower as Adabroc agus Eòrodal th’anns an dealbh seo a chaidh a thogail timcheall air 1950: Tormod Dòmhnallach (Tormod Dhòmhnaill Bhig); Aonghas Moireasdan (Aonghas Bàn), Murchadh Moireasdan (Jellicoe), Calum MacIlleathain (Calum a' Bhodaich)
"Nis, as dèidh sin, chaith an duine sin a latha ris a' mhuir. 'S e cheud duine chuir taca air eathar a riamh 's bha dùil aca gur ann cur cùl ris an àite bha e muigh 's a mach gu robh e roimhp' anns a' Phort - an fheadhainn a bha na fhaicinn air na h-eathraichean eile 's a h-uile fear ag ràdh gur ann as a chiall a bha'n duine.

'Pride of Lionel' aig Port Nis timchioll air 1935

"Thàinig na h-eathraichean bho dheireadh gu bhi cho lionmhor 's 'g eil cuimhne agam air ceithir deug air fhichead a bhi anns a' Phort. An cunnt mi dhut iad?

"Bho Aonghas Mìcheil ann; bha Mac Alasdair Bhàin ann; bha Aonghas Chaluim Ruaidh ann; bha Tormod Aonghais Mhòir ann; bha Calum Mac Aonghais ann; bha Iain Mac Alasdair 'c Thormoid ann; bha Aonghas Neill ann; bha Dòmhnall Gobha ann; bha Dòmhnall Pìobair; bha Aonghas Chaluim 'ic Aonghais 'ic Fhionnlaigh; bha Iain Mac Dhòmhnaill; bha Dòmhnall 'an Dòmhnallaich; bha Coinneach Alasdair Ruaidh; bha Aonghas Alasdair; bha Dòmhnall Bothan - 'eile thu 'gan cunntadh? -; bha Iain Seònaid; bha Iain Mac Dhòmhnaill Bhig; bha Dòmhnall Mac Alasdair 'ic Ailein; bha Murchadh Dubh; bha Tormod Mac Thormoid; bha Mac Alasdair; bha Dòmhnall Mac Choinnich; bha Dòmhnall Mac 'an 'ic Iain; bha Deilear; bha Ruairidh Mac 'an Bhàin; bha Calum Mac Mhurchaidh Cùdhaill; bha Iain Bàn; bha Iain mac Aonghais 'ic Iain; bha Iain Mòr; bha Tormod Mac Dhòmhnaill; bha Mac 'an Bhreabadair.

"Chunna mi na bha sin a mach as a' Phort 's bha tri deug anns a Stoth. Innsidh mi iadsan cuideachd 's bha seachd a Sgiogarstaidh."